Sorbent w osuszaczu adsorpcyjnym i jego wrażliwość
Osuszacz adsorpcyjny pozwala uzyskać bardzo suche sprężone powietrze, ale pracuje poprawnie tylko wtedy, gdy dostaje powietrze bez wody w postaci kropel. Tekst wyjaśnia, dlaczego woda w fazie ciekłej szkodzi sorbentowi i jakie urządzenia montuje się przed osuszaczem, żeby go chronić.
Osuszacz adsorpcyjny składa się zwykle z dwóch kolumn wypełnionych sorbentem, czyli materiałem o porowatej strukturze, na którego powierzchni osadzają się cząsteczki pary wodnej. Jedna kolumna osusza powietrze, druga w tym czasie jest regenerowana. Regeneracja polega na usunięciu wody z sorbentu, na zimno przy użyciu części osuszonego powietrza albo na gorąco z udziałem podgrzewania.
Para wodna a woda w kroplach
Sorbent jest dobrany do wychwytywania pary wodnej, czyli wody w postaci gazu. Krople cieczy działają na niego inaczej. Woda w fazie ciekłej zalewa ziarna sorbentu, wypełnia pory i może powodować ich pękanie oraz kruszenie. Pokruszony sorbent tworzy pył, który przedostaje się dalej do instalacji, a kolumna traci zdolność osuszania.
Gdy do kolumny trafia także olej, sytuacja jest jeszcze gorsza. Olej pokrywa powierzchnię sorbentu i utrudnia osadzanie się pary wodnej. Regeneracja usuwa z sorbentu wodę, ale nie jest przeznaczona do usuwania oleju, dlatego zaolejone wypełnienie zwykle trzeba wymienić.
Urządzenia chroniące osuszacz
Przed osuszaczem adsorpcyjnym buduje się ciąg urządzeń, który usuwa wodę w kroplach, aerozole oleju i cząstki stałe:
- separator cyklonowy usuwa krople wody i oleju wykroplone w chłodnicy końcowej,
- filtr wstępny zatrzymuje cząstki stałe i większe aerozole,
- filtr dokładny usuwa drobne aerozole oleju.
Pierwszy element tego ciągu ma szczególne znaczenie, bo do niego trafia najwięcej wody. Szczegółowo opisujemy go w tekście o tym, jak działa separator cyklonowy w uzdatnianiu sprężonego powietrza. Pod każdym z tych urządzeń pracuje spust kondensatu, który musi działać niezawodnie.
Regeneracja na zimno i na gorąco a wilgoć
W osuszaczach regenerowanych na zimno część osuszonego powietrza przepływa przez kolumnę w regeneracji i odbiera z sorbentu zgromadzoną wodę. W osuszaczach regenerowanych na gorąco sorbent jest dodatkowo podgrzewany. W obu przypadkach regeneracja jest przygotowana na określoną ilość pary wodnej, wynikającą z przepływu i warunków na wlocie. Woda w kroplach zwiększa tę ilość ponad założenia projektu, więc kolumna nie zdąży się zregenerować przed kolejnym przełączeniem i w kolejnych cyklach osusza coraz gorzej.
Objawy uszkodzenia sorbentu
- punkt rosy za osuszaczem rośnie mimo prawidłowego cyklu pracy,
- w filtrze za osuszaczem pojawia się pył,
- szybciej rośnie różnica ciśnień na filtrze końcowym,
- w instalacji zaczyna pojawiać się woda, której wcześniej nie było.
Każdy z tych objawów jest powodem, żeby sprawdzić nie tylko osuszacz, ale też urządzenia przed nim. Wymiana sorbentu bez usunięcia przyczyny, na przykład niesprawnego spustu pod separatorem, prowadzi do ponownego uszkodzenia nowego wypełnienia.
Kontrola przy przeglądzie
Podczas przeglądu osuszacza adsorpcyjnego serwisant sprawdza punkt rosy, cykl przełączania kolumn i stan zaworów. Warto poprosić go także o kontrolę separatora, filtrów i spustów kondensatu przed osuszaczem. Przegląd całego ciągu pozwala sprawdzić, czy do sorbentu trafia powietrze bez wody w kroplach.
Pomocne jest też prowadzenie zapisu punktu rosy za osuszaczem. Stopniowy wzrost odczytów w kolejnych tygodniach daje czas na reakcję, zanim w instalacji pojawi się woda.
